Σκύλος γλείφει συνέχεια; πότε είναι συνήθεια και πότε όχι

«Γιατί με γλείφει ασταμάτητα;» είναι από τις πιο συχνές ερωτήσεις που ακούω από ανθρώπους με σκύλο. Και η αλήθεια είναι ότι όταν ο σκύλος γλείφει συνέχεια, δεν υπάρχει μία απάντηση. Μπορεί να είναι τρυφερότητα. Μπορεί να είναι άγχος. Μπορεί να πονάει κάπου. Μπορεί απλώς να έχει μάθει ότι έτσι κερδίζει προσοχή. Το θέμα είναι να ξεχωρίσεις το αθώο από το ύποπτο χωρίς πανικό, αλλά και χωρίς το «έλα μωρέ, έτσι κάνει».

Το λέω γιατί έχω κάνει κι εγώ λάθος. Με τη Ζωή, που είναι φοβική και την είχαμε βρει στην Εθνική, για μέρες νόμιζα ότι το επίμονο γλείψιμο στην πατούσα ήταν νεύρο από στρες. Τελικά είχε κολλήσει ένα μικρό αγκάθι ανάμεσα στα δάχτυλα και είχε αρχίσει ήπιος ερεθισμός. Δεν ήταν κάτι τραγικό, αλλά μου θύμισε πόσο εύκολα βαφτίζουμε «συμπεριφορά» κάτι που είναι καθαρά σωματικό.

Αν ψάχνεις γρήγορη απάντηση: ναι, το γλείψιμο είναι φυσιολογικό μέχρι ενός σημείου. Όχι, δεν είναι φυσιολογικό όταν γίνεται εμμονικά, όταν συνοδεύεται από κοκκίνισμα, τριχόπτωση, δυσάρεστη μυρωδιά, ξύσιμο, γκρίνια, ανησυχία ή όταν ξυπνάει τον σκύλο από τον ύπνο του. Εκεί θέλει ψάξιμο.

Όταν ο σκύλος γλείφει συνέχεια, τι προσπαθεί να σου πει;

Το γλείψιμο είναι πολυχρηστικό εργαλείο για τον σκύλο. Με αυτό καθαρίζεται, ηρεμεί, επικοινωνεί, ζητάει κάτι, εξερευνά γεύσεις και μυρωδιές. Γι’ αυτό και το πλαίσιο μετράει πιο πολύ από την πράξη την ίδια.

Αν σε γλείφει λίγα δευτερόλεπτα όταν γυρνάς σπίτι, συνήθως είναι κοινωνική συμπεριφορά. Αν γλείφει τον αέρα μετά το φαγητό, μπορεί να έχει έντονη γεύση στο στόμα ή λίγη παλινδρόμηση. Αν γλείφει μανιωδώς ένα συγκεκριμένο σημείο στο σώμα του, εγώ πρώτα σκέφτομαι ενόχληση, φαγούρα ή πόνο και μετά «κακή συνήθεια».

Υπάρχει κι ένα άλλο μοτίβο που το βλέπω πολύ: ο σκύλος γλείφει συνέχεια καναπέδες, σεντόνια, πλακάκια ή τα χέρια σου όταν είναι υπερδιεγερμένος. Αυτό συχνά συνδέεται με στρες, βαρεμάρα ή ανάγκη για εκτόνωση. Ειδικά σε σπίτια με λίγη ρουτίνα, πολλές φωνές ή ελάχιστο ποιοτικό περπάτημα, το γλείψιμο γίνεται ένας εύκολος τρόπος αυτορύθμισης.

Και κάτι που διαφωνώ κάθετα όταν το ακούω: «τον αφήνω να γλείφει για να ξεσπάει». Όχι πάντα. Αν το γλείψιμο γίνεται επαναλαμβανόμενο και έντονο, δεν λύνεις το πρόβλημα αφήνοντάς το να ριζώσει. Σαν να βλέπεις άνθρωπο να τρώει τα νύχια του μέχρι αίμα και να λες «εντάξει, ηρεμεί». Ναι, ηρεμεί για λίγο. Αλλά κάτι από κάτω τρέχει.

Οι πιο συχνές αιτίες που κρύβονται πίσω από το γλείψιμο

Ας το βάλουμε σε σειρά, όπως θα το σκεφτόμουν εγώ στο σπίτι πριν μιλήσω με κτηνίατρο ή εκπαιδευτή.

1. Φαγούρα, αλλεργίες και δέρμα

Στην Ελλάδα αυτό είναι από τα πρώτα που κοιτάς. Ζέστη, σκόνη, αγρωστώδη, ψύλλοι, υγρασία σε πατούσες, μπάνια στη θάλασσα χωρίς καλό ξέπλυμα, όλα παίζουν ρόλο. Αν γλείφει πατούσες, κοιλιά, καβάλο ή βάση της ουράς, σκέψου δερματικό θέμα. Οι τροφικές αλλεργίες υπάρχουν, αλλά προσωπικά θεωρώ ότι πολλοί τις υπερεκτιμούν και χάνουν πιο απλά πράγματα: ψύλλους, επαφή με χόρτα, μύκητες, ωτίτιδα, ερεθισμό από καθαριστικά πατώματος.

Σημάδια που με βάζουν σε υποψία: κοκκινίλες, καφέ λεκέδες από το σάλιο στις πατούσες, συχνό τίναγμα κεφαλιού, μυρωδιά στα αυτιά, μικρά σπυράκια στην κοιλιά.

2. Πόνος ή ενόχληση

Ο σκύλος δεν γλείφει μόνο επειδή «φαγουρίζεται». Μπορεί να γλείφει επειδή πονάει. Αρθρώσεις, δάχτυλα, νύχια, πρωκτικοί αδένες, δόντια, μέχρι και κοιλιά. Ο κτηνίατρός μου στου Ζωγράφου μου το είχε πει πολύ απλά: «πολλά σκυλιά γλείφουν το σημείο που το σώμα τους φωνάζει πιο χαμηλά απ’ όσο θα ήθελες». Αν ένα σημείο είναι πάντα το ίδιο, θέλει εξέταση.

3. Άγχος και καταναγκαστική συμπεριφορά

Εδώ μπαίνουμε περισσότερο στην εκπαίδευση και στη διαχείριση. Σκύλοι που μένουν πολλές ώρες μόνοι, που δεν έχουν σταθερή ρουτίνα ή που είναι γενικά πιο ευαίσθητοι μπορεί να γλείφουν επίμονα για να ηρεμούν. Το βλέπεις συχνά πριν φύγεις από το σπίτι, όταν ακούγεται ασανσέρ, όταν έρχονται επισκέπτες ή μετά από έντονη διέγερση.

Αν έχεις ήδη θέμα με ένταση, παρορμητικότητα ή δυσκολία ηρεμίας, ρίξε μια ματιά και στο Συμβουλές για Εκπαίδευση χωρίς Βία και Τιμωρία. Το λέω γιατί πολλοί προσπαθούν να «κόψουν» το γλείψιμο με μάλωμα. Συνήθως πετυχαίνουν το αντίθετο: περισσότερο στρες, άρα περισσότερο γλείψιμο.

4. Συνήθεια που ενισχύθηκε από εμάς

Να και η πιο άβολη αλήθεια. Μερικές φορές εμείς το διδάσκουμε χωρίς να το καταλάβουμε. Ο σκύλος σε γλείφει, γελάς, τον χαϊδεύεις, του μιλάς γλυκά, τον παίρνεις αγκαλιά. Άρα το γλείψιμο «πληρώνει». Το ίδιο και όταν γλείφει τα χέρια σου στο τραπέζι και του δίνεις μια μπουκιά για να σταματήσει. Αυτό δεν είναι αγένεια του σκύλου. Είναι μάθημα που πήρε.

5. Γαστρεντερική ενόχληση ή ναυτία

Υπάρχουν σκύλοι που γλείφουν επίμονα τον αέρα, τα χαλιά ή τις επιφάνειες όταν έχουν αναγούλα, γαστρίτιδα ή δυσφορία στο στομάχι. Αν βλέπεις σάλια, καταπίνει συχνά, γλύφει άσχετα πράγματα και φαίνεται ανήσυχος, μίλα με κτηνίατρο. Δεν είναι πεδίο για πειράματα από φόρουμ.

Πώς ξεχωρίζεις αν είναι θέμα εκπαίδευσης ή υγείας

Εδώ βοηθάει να σκεφτείς σαν ντετέκτιβ. Όχι σαν Google.

Κράτα για 4-5 μέρες μικρές σημειώσεις: πότε γλείφει, τι γλείφει, πόση ώρα, τι είχε προηγηθεί, αν υπάρχει κοκκίνισμα, αν σταματά εύκολα ή επιστρέφει αμέσως. Μέσα σε λίγες μέρες συνήθως φαίνεται μοτίβο.

• Αν γλείφει συγκεκριμένο σημείο στο σώμα του, σκέψου πρώτα ιατρικό λόγο.
• Αν γλείφει κυρίως σε καταστάσεις έντασης, σκέψου στρες ή υπερδιέγερση.
• Αν γλείφει εσένα για να κερδίσει αντίδραση, πιθανότατα έχει ενισχυθεί η συμπεριφορά.
• Αν το κάνει ξαφνικά, πολύ περισσότερο από πριν, χωρίς εμφανή λόγο, μην το αφήσεις να τραβήξει.

Προσωπικά, βάζω έναν απλό κανόνα: αν το γλείψιμο αφήνει σημάδι στο δέρμα, συμβαίνει καθημερινά για αρκετή ώρα ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, κλείνω ραντεβού. Ειδικά στην Ελλάδα, που βλέπουμε συχνά αλλεργικά δέρματα, ωτίτιδες και ερεθισμούς από παράσιτα, δεν το καθυστερώ.

Και μια μικρή υποσημείωση: η λεϊσμανίαση δεν εμφανίζεται κλασικά μόνο με γλείψιμο, αλλά επειδή στη χώρα μας είναι υπαρκτή απειλή, κάθε περίεργη αλλαγή σε δέρμα, ενέργεια, νύχια ή βάρος τη συζητάς με κτηνίατρο. Δεν το συνδέω άμεσα με το γλείψιμο, απλώς δεν το ξεχνάω ποτέ.

Τι να κάνεις στο σπίτι χωρίς να χειροτερέψεις το θέμα

Αν ο σκύλος γλείφει συνέχεια και δεν βλέπεις κάτι επείγον, υπάρχουν βήματα που βοηθούν πολύ πριν φτάσεις στο «δοκίμασα τα πάντα».

1. Κοίτα προσεκτικά το σημείο ή το μοτίβο. Πατούσες, νύχια, ανάμεσα στα δάχτυλα, κοιλιά, αυτιά, ουρά.
2. Μην μαλώνεις και μην φωνάζεις. Το πολύ-πολύ να τον αγχώσεις περισσότερο.
3. Δώσε εναλλακτική συμπεριφορά: μάσημα, lick mat, kong, ήρεμο παιχνίδι αναζήτησης τροφής.
4. Βελτίωσε τη ρουτίνα. Δύο «βιαστικές» βόλτες για τουαλέτα δεν αρκούν για πολλούς σκύλους.
5. Κατέγραψε πότε συμβαίνει και για πόση ώρα.

Με τη διατροφή θέλω λίγο μέτρο. Δεν αλλάζουμε τροφή κάθε εβδομάδα επειδή είδαμε δύο stories στο Instagram. Αν υποψιάζεσαι αλλεργία, συζήτηση με κτηνίατρο και πλάνο, όχι τυφλές αγορές. Έχω δει κόσμο να δίνει 85 ευρώ τον μήνα σε «υποαλλεργική» τροφή ενώ ο σκύλος είχε ψύλλους. Ξεκίνα από τα βασικά.

Για τους σκύλους που γλείφουν από ένταση, πιάνει πολύ η πρόβλεψη. Σταθερές ώρες βόλτας, μικρές ασκήσεις ηρεμίας, ήπια νοητική απασχόληση και λιγότερο χάος στο σπίτι. Αν θες βάση πάνω σε αυτό, βοηθάει να δεις τις Βασικές Αρχές για την Εκπαίδευση του Σκύλου σας και μετά να χτίσεις από εκεί.

Επίσης, μη γελάς κάθε φορά που σε γλείφει υστερικά. Το ξέρω, είναι χαριτωμένο. Μέχρι να γίνει μόνιμο αίτημα προσοχής. Εγώ προτιμώ να επιβραβεύω τέσσερα πόδια κάτω, χαλαρό βλέμμα, ήρεμη επαφή. Αυτό είναι πολύ πιο χρήσιμο μακροπρόθεσμα και για εσένα και για τον σκύλο.

Πώς το δουλεύεις εκπαιδευτικά όταν δεν υπάρχει ιατρικό θέμα

Αφού αποκλειστεί ή αντιμετωπιστεί το σωματικό κομμάτι, τότε ναι, μπαίνει η εκπαίδευση. Και εδώ η λογική δεν είναι «σταμάτα», αλλά «κάνε κάτι άλλο που σε ηρεμεί και σε ανταμείβει».

Πρώτο βήμα: βρίσκεις τις στιγμές που ξεκινά το γλείψιμο. Πριν φύγεις; Μετά τη βόλτα; Όταν κάθεσαι στον καναπέ; Εκεί δουλεύεις πρόληψη. Δίνεις δηλαδή στον σκύλο μια άλλη απασχόληση πριν μπει στο μοτίβο.

Μερικές λύσεις που έχω δει να δουλεύουν καλά:

• γεμισμένο Kong με υγρή τροφή ή γιαούρτι χωρίς ζάχαρη σε μικρή ποσότητα, αν το επιτρέπει ο κτηνίατρος
• lick mat για 5-10 λεπτά χαμηλής έντασης ηρεμίας
• snuffle mat με μέρος της ημερήσιας τροφής
• ασκήσεις «πήγαινε στο χαλάκι σου» με ανταμοιβή
• μικρά session αυτοελέγχου και ήρεμης αναμονής

Για να χτίσεις αυτό το κομμάτι, θα σου ταιριάξει και το Μυστικά για την Εκπαίδευση του Σκύλου σας με Επιτυχία, ειδικά αν μπερδεύεσαι ανάμεσα σε εντολές, όρια και καθημερινή συνέπεια. Για πιο πολύ δεσμό και λιγότερη εξάρτηση από τη συνεχή προσοχή σου, μου αρέσει και το Εκπαίδευση σκύλου: ενισχύστε τη σχέση σας με συνέπεια.

Αυτό που δεν κάνω σχεδόν ποτέ είναι να βάζω απλώς κολάρο Ελισάβετ χωρίς να ψάξω αιτία, εκτός αν υπάρχει πληγή και το έχει πει ο κτηνίατρος. Ναι, εμποδίζει το γλείψιμο. Δεν διδάσκει όμως τίποτα και συχνά προσθέτει νεύρα στο νεύρο.

Πότε χρειάζεται κτηνίατρος και πότε εκπαιδευτής

Κτηνίατρος χρειάζεται όταν υπάρχει έστω μία από τις παρακάτω ενδείξεις:

• κοκκίνισμα, πρήξιμο, υγρό, πληγή ή κακοσμία
• ξαφνική έναρξη έντονου γλειψίματος
• γλείφει ένα σημείο τόσο ώστε να αραιώνει το τρίχωμα
• συνοδεύεται από εμετό, διάρροια, τίναγμα κεφαλιού ή χωλότητα
• δεν μπορεί να σταματήσει ούτε όταν τον αποσπάς

Εκπαιδευτής ή σύμβουλος συμπεριφοράς χρειάζεται όταν το γλείψιμο είναι μέρος μεγαλύτερου πακέτου: άγχος αποχωρισμού, δυσκολία ηρεμίας, υπερδιέγερση, φοβίες, εμμονικές επαναλήψεις. Εκεί ένας άνθρωπος που δουλεύει σωστά, χωρίς βία και με πρόγραμμα, μπορεί να σου γλιτώσει μήνες ταλαιπωρίας.

Αν έχεις κουτάβι και βλέπεις από νωρίς μικρές εμμονές, καλύτερα να βάλεις βάσεις νωρίς παρά να τρέχεις μετά. Σε αυτό βοηθά και το Συμβουλές για Επιτυχημένη Εκπαίδευση Κουταβιών στο Σπίτι.

Και κάτι τελευταίο που το θεωρώ πρακτικότατο: πλύνε τις πατούσες με χλιαρό νερό μετά από βόλτα σε χόρτα, άμμο ή πολύ βρώμικο πεζοδρόμιο, και στέγνωσέ τες καλά ανάμεσα στα δάχτυλα. Ακούγεται μικρό. Δεν είναι. Ένας εθελοντής από καταφύγιο στα Μέγαρα μου το είχε πει χρόνια πριν, και σε αρκετούς σκύλους αυτό μόνο έκοψε το μισό γλείψιμο του καλοκαιριού.